قبايل عرب و بهبود راه‌ها و امنيت حاجيان نيز بوده است . در اين پيغام ، تأمين امنيت راه حج ، هم‌پايه با حمله به مصر مطرح شده و نشان دهنده اهميت مسائل مربوط به مكه و ارتباط آن با سياست كلى سلجوقيان در قبال فاطميان مصر است . « 1 » عوامل مؤثر بر روابط سياسى سلجوقيان با حجاز بىترديد ، روابط سياسى دولت‌ها تحت تأثير شرايط و عوامل مختلفى شكل مىگيرد و گسترش يا كاهش مىيابد . اين عوامل ممكن است داخلى يا خارجى باشد . بر اين اساس ، عوامل مؤثر بر روابط اشراف با سلجوقيان را مىتوان چنين برشمرد : الف ) عوامل خارجى مهم‌ترين عامل خارجى مؤثر در روابط سلجوقيان با اشراف حجاز ، فاطميان بودند . اين دولت ، بيشترين نقش را در توسعه يا كاهش روابط سياسى امارت اشراف با سلجوقيان داشت . به عبارتى ، فاطميان در روابط اشراف با سلجوقيان نقشى دوگانه داشتند كه هم توسعه‌بخش روابط و هم بازدارنده آن بود . دولت فاطميان مصر ، بزرگ‌ترين تهديدكننده سلجوقيان و دستگاه خلافت عباسى به حساب مىآمد . فاطميان آشكارا سيادت خلفاى عباسى را بر تمام عالم منكر مىشدند و به آنها به عنوان غاصبان خلافت از دست رفته شيعيان مىنگريستند . « 2 » نفوذ سلجوقيان در حرمين و هم‌سو ساختن اشراف با سياست‌هاى خود ، بهترين گزينه براى بىاعتبار ساختن فاطميان بود و مىتوانست سلجوقيان را در رسيدن به اهدافشان كمك كند ؛ زيرا خطبه خواندن به نام آنان و خلفاى عباسى و حذف نام

--> ( 1 ) . ر . ك : رقابت عباسيان و فاطميان ، سليمان الخراشيه ، ص 31 . ( 2 ) . تاريخ الفاطميين فى شمال افرقيه و مصر و بلاد الشام ، قاهره ، دار النفائس ، ص 252 .